Historie

HISTORIE VAN DE ONDERNEMERSVERENIGING DOOR EENDRACHT STERK (DES)

door Joop Uijl, ex-secretaris

Een groep bezorgde winkeliers staken in 1960 de koppen bij elkaar om te zien hoe men het Werkendamse winkelgebied aantrekkelijker kon maken. Immers, steeds meer consumenten wisten de weg naar de omliggende plaatsen zoals Dordrecht en Gorinchem te vinden en velen beschikten over een auto. Ook de ondernemers in genoemde plaatsen organiseerden zich en probeerden op hun wijze de klant, uit de omgeving, naar hun winkels te krijgen. De Werkendamse groep winkeliers besloten er iets tegenin te brengen en richten een, toen nog, winkeliersvereniging op. De naam was snel gekozen want DOOR EENDRACHT STERK was juist hun doel.

In de beginperiode sloten zo'n 15 tot 20 winkeliers zich aan en gezamenlijk werden er gedacht aan diverse activiteiten waardoor de klant in het dorp werd gehouden en dat was dan ook de opzet van de club. Door Eendracht Sterk werd een begrip in Werkendam maar ook in de omgeving. Al gauw werd er niet meer gesproken over de winkeliersvereniging maar over DES.

In 1969 wilde bestuurslid J.A.Visser Sr. een soort markt, met kramen, te houden op een donderdag in juni in de Hoogstraat waar de leden van DES hun waar aan de man konden brengen. Het toenmalige bestuur o.l.v. voorzitter Piet van de Hoek was enthousiast over dit plan en zo is de eerste BRADERIE, met 20 deelnemers een feit geworden. Heden ten dagen trekt het, juni, jaarlijks vele duizenden bezoekers uit Werkendam en omgeving.

Om de Hoogstraat ook in de winter maanden en tijdens de koopavonden aantrekkelijk te laten zijn werd er in 1970 besloten feestverlichting aan te brengen.

De Sint Nicolaas intocht werd toen in samenwerking met het NVV (nu FNV) georganiseerd en de middenstand wilde ook bejaarden en gehandicapten een uitje bezorgen. In samenwerking met het Rode Kruis mochten deze groep mensen jaarlijks deelnemen aan een bootreis waaraan velen nog prettige herinneringen hebben. Later werd de intocht van Sint Nicolaas geheel door DES overgenomen en gekoppeld aan de Sint aktie. Een damesgroep o.l.v. Ciska Kruysifix en Toke van Slobbe waren hier verantwoordelijk voor.

Het bestuurslid Piet v.d. Straaten heeft in die jaren, samen met één van zijn werknemers een DES film gemaakt die verschillende malen op vergaderingen werd vertoond.

Intussen werd er ook aan de jeugd gedacht. De laatste week van de schoolvakantie werd gereserveerd voor de vakantiefeesten gesponsord door de leden van DES. Allerlei activiteiten werden ondernomen. De vakantiefeestcommissie, Han Schaddelee, Han Timmermans en Kees Verdonk hadden het er jaarlijks weer druk mee. Vooral de wielerronde in de Sigmondstraat werd een hoogtepunt.

Van 18 t/m 22 maart 1980 werd er door DES een soort huishoudbeurs gehouden onder de naam EXPO 80. Op een terrein aan de Werkina verschenen twee grote tenten met een totale oppervlakte van 5000 m2. De Werkendamse ondernemers hadden hun stands smaakvol ingericht, bekende artiesten traden op en een modeshow op de zaterdagavond trok eveneens veel publiek. Cor Sas (penningmeester) en ondergetekende (secretaris) waren in de weken daarvoor geen avond meer thuis om alles goed voor te bereiden. Deze consumentenbeurs werd zo'n groot succes zodat besloten werd het over een aantal jaren nogmaals te organiseren.

Het DES bestuur nu o.l.v. voorzitter Bram Blijenburg boog zich in het begin van de jaren 80 over de vraag of er bij de gemeente niet moest worden aangedrongen om te komen tot een renovatie van, met name, de Hoogstraat. Deze smalle straat was nog steeds toegankelijk voor auto's en had smalle stoepjes. Dagelijks had de consument last van het verkeer wat soms tot absurde situaties leiden. Men vond gehoor bij de raadsleden die destijds persoonlijk werden benaderd. Het CDA bij monde van de heer Sonneveld drong aan om stappen te ondernemen om snel te komen tot verbetering van het centrum. Er werd een enquête gehouden onder het publiek en op woensdagavond 13 juni 1984 kon het geheel vernieuwde winkelgebied door burgemeester Dorland officieel worden geopend. Het was intussen een zg. winkelerf geworden. Auto's werden toegestaan maar het wandelende publiek had voorrang. Vrijdagmiddag en zaterdags werd het westelijk deel van de Hoogstraat afgesloten voor het verkeer. De fietser bleef welkom.

Intussen was ook het eerste foldertje over het winkelgebied verschenen dat o.a. in de jachthaven aan passanten werd gegeven die daar ondermeer een DES fiets konden lenen om naar het centrum te komen om boodschappen en andere zaken te doen. Eens in de twee/drie jaar verschijnt een nieuwe folder waarin extra aandacht aan de mogelijkheid om in Werkendam te winkelen, boodschappen te doen en te recreëren.

Het aantal leden van de vereniging groeide naar rond de 80 en de weekbladen ondersteunden de vereniging in de diverse activiteiten. Het Nieuwsblad bracht de winkeliers onder de aandacht met "Kennismaken met...". en het Altena nieuws bracht Ondernemers in Beweging.

De jaarlijkse braderie bleef groeien naar ruim honderd kramen en daar konden Jan (Visser Sr. en Arie (v. Houwelingen) trots op zijn. Deze twee kregen de bijnaam "Een paar apart"

In navolging van de eerdere beurs werd er van woensdag 27 t/m zaterdag 30 april 1988 door DES de consumenten en huishoudbeurs EXPO 88 gehouden. Deze beurs werd nog grootser dan de vorige maal in 1980. Iedere dag kreeg een thema zo werd de eerste dag de CHINA dag, geopend met een drakendans waarvoor zelfs de Chinese ambassadeur was uitgenodigd. Op een groot podium werd dagelijks een Werkendamse Promotieshow gehouden welke door het modellenbureau Highstreet Models in elkaar gezet was. Verder kon men genieten van dansgroepen e.d. Meer dan elf duizend bezoekers hebben dit evenement bezocht.

In 1992 werd er landelijke opgeroepen een winkelweek te organiseren. Ook DES was hiervoor in en de verkoper(ster) van het jaar werd gekozen en de meest klant vriendelijke winkel viel in de prijzen. Een feestavond voor winkeliers en personeel in de Nutszaal besloot deze activiteit.

Het ledenbestand van de ondernemersvereniging bestond al lang niet meer uit winkeliers van de Hoogstraat, Kruisstraat en Visserdijk. Bedrijven op het bedrijventerrein Bruine Kilhaven Biesboschhaven en Lijnbaan sloten zich aan. Niet alleen winkeliers zagen het belang van Door Eendracht Sterk ook verzekeringsbedrijven, autobedrijf, restaurants en cafetaria's e.d. werden lid.

Werkendam beschikt over een groot aantal modezaken en daardoor werden er in de loop der jaren al dan niet door DES georganiseerde modeshows gegeven o.a. op het Plein. Merweplein en door heel de straat voor en vanuit de diverse modewinkels.

Ook in 1993 werd er weer een Week van de Winkel georganiseerd. DES had zelfs een stand ingericht in het Beatrixgebouw in Utrecht in het kader van deze activiteit van het Hoofdbedrijfschap Detailhandel. En wie kon de stand beter bemannen dan Wim van de Heuvel (de zingende slager)

In de zomer van 1995 haalde DES de Efteling naar Werkendam. Veel Efteling figuren vulden het centrum en de kinderen konden gratis op de foto er was een ballenbad er werden kleurwedstrijden gehouden, de jeugd kon zichzelf ook laten kleuren (schminken) en er werden sprookjes verteld door een prinses uit het sprookjespark.

In 1995 vierde de ondernemersvereniging het vijf en dertig jarig bestaan.Een grootse actie werd gehouden met als prijs een rondvlucht in een oude Dakota die bestuurd werd door de oud Werkendammer en voorzitter van de Dutch Dakota Association, Anne Cor Groeneveld. Acht en twintig prijswinnaars zagen Werkendam, Almkerk, Andel en Poederoyen onder zich voorbij glijden voor ze weer terug keerden op Schiphol.

In 1996 begon het bestuur en met name de voorzitter Blijenburg zich zorgen te maken over de toekomst van het Werkendamse winkelbestand. In de omliggende plaatsen hadden ze niet stil gezeten en waren aantrekkelijke winkelgalerijen gekomen. Maar ook de grotere steden zoals Oosterhout wisten klanten uit ons gebied te trekken. Wat konden wij de consument nog bieden? Was ook ons centrum niet aan vernieuwing toe? Moest de Hoogstraat niet overdekt worden? Was er genoeg parkeergelegenheid in het centrum? Allemaal vragen die op het bestuur af kwamen.

Voorzitter Bram Blijenburg kwam op het idee een waardecouponboekje uit te geven. Dit boekje werd verspreid in de gebieden waar de meeste consumenten vandaan kwamen, dus Werkendam,. Sleeuwijk en Nieuwendijk. Er werd redelijk goed op in gespeeld en jaren werd het uitgegeven.

De gemeente Werkendam, had intussen het gebied het Slik aan de noordzijde van het centrum opgeknapt en nieuwe parkeergelegenheid gerealiseerd. De bibliotheek verrees aan de Gedempte Haven / Koppenhof en een grote parkeerplaats werd hierdoor aan de noordzijde van de Hoogstraat gerealiseerd. Zaterdags kon de warenmarkt hier plaats vinden. Ook tegenover de uitbreiding van de Rabobank was er een parkeergelegenheid gekomen waardoor het voor de consument aantrekkelijker werd naar het centrum te komen. Helaas werden er aan de kop en het eind van het centrum panden gesloopt waardoor zg. Werkendamse bossen ontstonden omdat er, de eerste jaren, geen nieuwbouw plaats vond.

Voorzitter Bram Blijenburg bracht in 1998 een brochure, Op weg naar 2000, uit waarin hij zijn zorg en ideeën uitte t.a.v. het huidige winkelbestand. Hij pleitte voor een aanpak van het centrum en stelde dat zeker het westelijk deel van de Hoogstraat zou moeten opgewaardeerd tot promenade, dus autovrij. Diverse panden zouden met hulp van het Rabobank project Toekomst door Samenspel een extra negentiende-eeuwse uitstraling kunnen krijgen. Voor zijn inzet o.a. voor DES werd hem op 28 april 2000 de onderscheiding, door burgemeester H.Hellegers opgespeld, als lid van de orde van Oranje Nassau.

In september 2000 nam Fotograaf Ton Visser de voorzittershamer van Bram Blijenburg over. Acht en twintig jaar lang had Bram de DES geleid en trad er een nieuwe fase in. Een jonger bestuur met nieuwe ideeën. Een bestuur dat voor nieuwe uitdagingen stond. Bram bleef nog drie jaar lid van het bestuur.

Op 15 september 2001 werd er in het kader van het tien jarig bestaan van de Historische Vereniging in samenwerking met DES een replica van een oude dorpspomp op het pleintje halverwege de Hoogstraat geplaatst. Vooraf gaande aan de onthulling van de pomp hield de gemeenteraad op het Merweplein een nagespeelde raadsvergadering.

Op 1 oktober 2003 werd de vernieuwde Hoogstraat officieel door burgemeester H. Hellegers geopend en ging een wens van veel ondernemers en het publiek in vervulling. Het westelijk deel autovrij waardoor er rustig gewinkeld kan worden. Veel panden werden aangepakt en kregen een gemeentelijke waardering en een nieuwe feestverlichting was gerealiseerd. Het negentiende-eeuwse karakter van het centrum moest en werd behouden.

Op 1 en 2 oktober 2004 werden er voor de eerste maal door DES georganiseerde BIESBOSCH DAGEN gehouden. Oude ambachten vulden het winkelcentrum en allerlei activiteiten die naar het verleden verwezen brachten veel mensen op de been. Oude tractoren, drijversschuiten en zalmschouwen konden bekeken worden, paling werd ter plaatse gerookt en lekkere hapjes kon worden genuttigd. Diverse artiesten traden op o.a. de Havenzagers, Tommy Netten en de Desibellies. Het succes van deze dagen krijgt nu een jaarlijks gevolg.

Door samenwerking en het ontwikkelen van nieuwe ideeën is gebleken dat men het publiek, dus de consument, aan zich kan binden.